{"id":27486,"date":"2024-01-15T15:56:46","date_gmt":"2024-01-15T13:56:46","guid":{"rendered":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/objektai\/dom-tumosow\/"},"modified":"2026-10-20T18:06:31","modified_gmt":"2026-10-20T15:06:31","slug":"dom-tumosow","status":"publish","type":"objektas","link":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/objektai\/dom-tumosow\/","title":{"rendered":"Dom Tumos\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p>W okresie mi\u0119dzywojennym, kiedy gospodarstwo le\u015bne w Koz\u0142owej Rudzie rozwija\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 nadzwyczaj aktywnie, ludzie, kt\u00f3rzy w jakikolwiek spos\u00f3b powi\u0105zani byli z lasem i przemys\u0142em le\u015bnym, przyje\u017cd\u017cali tu z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Litwy. Tak si\u0119 te\u017c sta\u0142o z rodzin\u0105 Tumos\u00f3w. Le\u015bniczy Martynas Tumosas przyby\u0142 tu z powiatu sejne\u0144skiego, wojew\u00f3dztwa Veisiejai, wsi Petro\u0161kos i osiedli\u0142 si\u0119 tu wraz z rodzin\u0105. Musia\u0142 zaczyna\u0107 od zera. Jednak w\u015br\u00f3d osiedle\u0144c\u00f3w te\u017c zdarzaj\u0105 nietuzinkowe osobowo\u015bci. Le\u015bniczy zacz\u0105\u0142 budowa\u0107 dom wed\u0142ug projektu niemieckiego architekta. Budowa domu uko\u0144czona zosta\u0142a w 1933 r. Sam Martynas Tumosas w okresie 1929\u20131939 r. pracowa\u0142 w le\u015bnictwie Runkiai gospodarstwa le\u015bnego J\u016br\u0117, w latach 1944\u20131945 by\u0142 przewodnicz\u0105cym gospodarstwa le\u015bnego J\u016br\u0117, a w latach 1945\u20131947 pracowa\u0142 jako dyrektor przemys\u0142u le\u015bnego Koz\u0142owej Rudy. Oczywi\u015bcie, z tego okresu nale\u017cy odj\u0105\u0107 kilka lat. W okresie niemieckiej okupacji rodzina Tumos\u00f3w przenios\u0142a si\u0119 do rejonu wile\u0144skiego, pozostawiaj\u0105c sw\u00f3j dom (wg s\u0142\u00f3w \u015bwiadk\u00f3w) niemieckiemu oficerowi.            <\/p>\n<p>P\u00f3\u017aniej Tumosowie powr\u00f3cili do Koz\u0142owej Rudy. Marijona Tumosien\u0117 by\u0142a gospodyni\u0105 domow\u0105. Jak wspominaj\u0105 jej r\u00f3wie\u015bnicy, by\u0142a kobiet\u0105 nadzwyczaj urocz\u0105 i eleganck\u0105. Na ulicach rozpoznawano j\u0105 z daleka dzi\u0119ki stylowym ubiorom i dumnej postawie. Bliscy, kt\u00f3rzy odziedziczyli maj\u0105tek Tumos\u00f3w, ze znalezionych rzeczy wnioskuj\u0105, \u017ce Tumosien\u0117 mog\u0142a prowadzi\u0107 w swoim domu salon pi\u0119kno\u015bci. Wiadomo r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Tumosowie posiadali przy domu du\u017c\u0105 dzia\u0142k\u0119 z wyj\u0105tkowym ogrodem piel\u0119gnowanym przez starego Tumosa z nadzwyczajn\u0105 staranno\u015bci\u0105. W ogrodzie ros\u0142y sprowadzane drzewa owocowe \u2013 morele, brzoskwinie, a tak\u017ce dorodne grusze i jab\u0142onie.      <\/p>\n<p>Rodzina wychowa\u0142a dw\u00f3ch syn\u00f3w: Li\u016bdasa i Algimantasa. \u017bycie Li\u016bdasa sko\u0144czy\u0142o si\u0119 tragicznie \u2013 poszed\u0142 na wojn\u0119 jako partyzant i wkr\u00f3tce zgin\u0105\u0142. Algimantas uko\u0144czy\u0142 nauk\u0119 na wydziale le\u015bnictwa, o\u017ceni\u0142 si\u0119, urodzi\u0142 mu si\u0119 syn. \u017bona Birut\u0117 Sta\u0161ionyt\u0117-Tumosien\u0117 pochodz\u0105ca z Janowa (lit. Jonava) pracowa\u0142a w szkole. Po rozpadzie rodziny Algimantas nie zatrzyma\u0142 si\u0119 w Koz\u0142owej Rudzie na d\u0142ugo \u2013 wyruszy\u0142 do K\u0142ajpedy (lit. Klaip\u0117da) i zosta\u0142 marynarzem. W 1974 r., po \u015bmierci starego Martynasa Tumosunasa, nale\u017c\u0105ca do syna cz\u0119\u015b\u0107 domu zosta\u0142a sprzedana. Marijona Tumosien\u0117, dbaj\u0105c o przysz\u0142o\u015b\u0107 wnuka i synowej, podzieli\u0142a pozosta\u0142y maj\u0105tek w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: po\u0142ow\u0119 zapisa\u0142a na Algimantasa, drug\u0105 po\u0142ow\u0119 \u2013 na jego rodzin\u0119.<\/p>\n<p>Od 1989 r. na starym cmentarzu w Koz\u0142owej Rudzie obok m\u0119\u017ca spoczywa jego \u017cona, a po trzech dziesi\u0119cioleciach do rodzic\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142 r\u00f3wnie\u017c Algimantas Tumosas. <\/p>\n<p>Przez d\u0142ugie lata dom zamieszkiwany by\u0142 przez r\u00f3\u017cnych ludzi. Obecnie jest zarz\u0105dzany przez dwie rodziny. Jego wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 nale\u017cy do potomk\u00f3w Tumos\u00f3w.  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W okresie mi\u0119dzywojennym, kiedy gospodarstwo le\u015bne w Koz\u0142owej Rudzie rozwija\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 nadzwyczaj aktywnie, ludzie, kt\u00f3rzy w jakikolwiek spos\u00f3b powi\u0105zani byli z lasem i przemys\u0142em le\u015bnym, przyje\u017cd\u017cali tu z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Litwy.<\/p>\n","protected":false},"featured_media":13594,"menu_order":0,"template":"","objekto_tipas":[157],"objekto_zyma":[164],"class_list":["post-27486","objektas","type-objektas","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","objekto_tipas-ka-pamatyti","objekto_zyma-istorija"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/objektas\/27486","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/objektas"}],"about":[{"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/objektas"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/objektas\/27486\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29193,"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/objektas\/27486\/revisions\/29193"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"objekto_tipas","embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/objekto_tipas?post=27486"},{"taxonomy":"objekto_zyma","embeddable":true,"href":"https:\/\/visitkazluruda.lt\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/objekto_zyma?post=27486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}